Attero adviseert gemeente Groningen haar afvalstromen openbaar aan te besteden

Vrijdag 09 Oktober 2020

Binnenkort zal de gemeenteraad Groningen worden gevraagd in te stemmen met een voorstel om het afval uit de gemeente Groningen en omgeving voortaan via quasi-inbesteding bij Omrin te laten verwerken (document “Toekomstige verwerking afvalstromen”). Dit afval wordt op dit moment verwerkt in de afvalscheidingsinstallatie en vergistingsinstallatie van Attero in Groningen.

Attero heeft het voorstel voor quasi-inbesteding bij Omrin bestudeerd en is van mening dat het advies van het College gebaseerd is op een aantal onjuiste aannames en dat een aantal belangrijke risico’s niet over het voetlicht worden gebracht en voldoende worden meegewogen. De belangrijkste punten zijn de volgende:

  1. De voornaamste reden voor het College om een quasi-inbesteding bij Omrin te overwegen is de aanname dat Attero de enige marktpartij is die zou kunnen inschrijven op een aanbesteding van restafval, waarbij nascheiding van PMD-verpakkingsafval een vereiste is. Hierbij wordt verondersteld dat Attero een hoog poorttarief zou vragen in lijn met historische tarieven.
  2. Een tweede reden om quasi-inbesteding bij Omrin te overweging is de aanname dat Omrin ook op de lange termijn een laag en stabiel poorttarief zal hanteren.
  3. Bij quasi-inbesteding treedt de gemeente Groningen toe als aandeelhouder in Omrin. Dat betekent dat er wordt deelgenomen in het risicodragend kapitaal van de onderneming. Risico’s die inherent verbonden zijn aan de bedrijfsvoering van Omrin en de markt waarin Omrin opereert, zullen direct of indirect worden doorberekend aan de aandeelhouders die tevens de belangrijkste klanten zijn.

Gesteld wordt dat quasi-inbesteding bij Omrin een kostenbesparing oplevert. Dit is een onjuiste weergave van de werkelijkheid, helemaal wanneer de risico’s op een goede manier worden meegewogen.

Geef de markt een kans om een concurrerende prijs aan te bieden
Verondersteld wordt dat in een aanbesteding voor de verwerking van restafval inclusief nascheiding van PMD-verpakkingsafval Attero de enige inschrijver zou zijn en dat er geen sprake zou zijn van concurrentie. Dit is een misvatting. Graag wijst Attero op de meest recente aanbesteding van de Utrechtse gemeenten. Hier was er wel degelijk sprake van marktwerking, aangezien er door drie marktpartijen is inschreven: Attero Wijster, AVR Rotterdam en EEW Delfzijl. Er zijn voldoende partijen die deze dienstverlening kunnen bieden, waaronder twee ondernemingen in het noorden van Nederland. De prijsstelling in deze aanbesteding was competitief en marktconform.

In aanvulling daarop is het de vraag waarom de gemeente Groningen niet sowieso een aanbesteding uitschrijft om te testen welke partijen geïnteresseerd zijn in de verwerking van het Gronings afval en welke tarieven hier geboden worden. In de aanbestedingsprocedure bestaat de mogelijkheid dat de gemeente zich het recht voorbehoudt om uiteindelijk toch niet aan een marktpartij te gunnen en alsnog tot quasi-inbesteding over te gaan, wanneer de aanbesteding onverhoopt tot onvoldoende concurrentie en gewenste tariefstelling heeft geleid.

In het voorstel voor quasi-inbesteding bij Omrin wordt een vergelijking gemaakt met het huidige verwerkingstarief dat bij de huidige verwerker Attero van toepassing. Deze vergelijking gaat mank. Het huidige verwerkingstarief heeft een historische oorsprong. Eind jaren ‘90 is de VAGRON overgenomen door Attero (destijds VAM) waardoor het voorbestaan van de installatie met de daaraan gelieerde werkgelegenheid werd gewaarborgd. De tariefstelling was hierbij een belangrijk punt om dit financieel mogelijk te maken. Zowel de noordelijke gemeenten als Attero/VAM hadden belang bij deze tariefstelling om de verwerking bij VAGRON mogelijk te maken. De huidige verwerkingstarieven die uit aanbestedingen naar voren komen liggen echter significant lager. Om een goede afweging te kunnen maken, moeten de verwachte tarieven bij quasi-inbesteding worden vergeleken met de markttarieven die bij een aanbesteding zouden kunnen worden gerealiseerd. Attero verwacht dat daar een ander beeld naar voren komt dan nu geschetst.

Aan de verwerking van afval zijn risico’s verbonden
Een belangrijke vraag die de gemeente Groningen zichzelf in de ogen van Attero zou moeten stellen is welke risico’s de gemeente loopt bij quasi-inbesteding van de afvalverwerking bij Omrin. Door toe te treden als aandeelhouder en deel te nemen in het risicodragend kapitaal van Omrin, zal de gemeente in de toekomst een deel van het risico dat inherent verbonden is aan een afvalverwerkend bedrijf dragen. Dit kunnen risico’s zijn die verbonden zitten aan de bedrijfsvoering (hogere kosten en investeringen dan voorzien, onverwacht lagere beschikbaarheid van verbrandingslijnen, verandering in wet- en regelgeving en daarmee samenhangende kosten, etc.) en bepaalde marktrisico’s, zoals de ontwikkeling van elektriciteitsprijzen . Deze zullen resulteren in hogere en/of volatielere tarieven dan nu voorgesteld. Bij een aanbesteding met een marktpartij zijn deze risico’s belegd bij de marktpartij en is de gemeente verzekerd van een vaste, vooraf overeengekomen en marktconforme prijs.

Steeds meer gemeenten zien afvalverwerking niet als een publieke maar een private taak en willen af van hun aandelen in stortplaatsen en afvalenergiecentrales
De meeste gemeenten zien voor zichzelf een rol weggelegd als dienstverlener voor afvalinzameling en als ketenregisseur in de circulaire economie. Het is echter ongebruikelijk dat gemeenten vandaag de dag nog aandeelhouder willen worden van een afvalbedrijf met verbrandings- en stortactiviteiten. De afgelopen vijftien jaar hebben 162 gemeenten besloten juist hun aandelen in verbrandings- en stortactiviteiten te vervreemden, terwijl er in dezelfde periode maar negen gemeenten juist hebben gekozen om hierin aandeelhouder te willen worden. Het is de vraag of het gemeente Groningen past eigenaar te zijn van een stort- en verbrandingsbedrijf en of dat nog van deze tijd is. En of het als gemeente niet beter is de rol van inzamelaar en ketenregisseur in de circulaire economie aan te nemen.

Extra gft-verwerkingsinstallatie leidt tot kapitaalvernietiging elders
Het College benoemt ook het voorstel om mogelijk een vergistings- en composteringsinstallatie voor groente-, fruit- en tuinafval (gft) door Omrin te laten realiseren op de plaats waar Attero nu haar nascheidings- en vergistingsinstallatie opereert. Attero wijst daarbij graag op het volgende.

Ook voor dit type afval is het niet nodig om quasi in te besteden. In Noord-Nederland zijn nu al drie verschillende marktpartijen die dit gft-afval verwerken: Vagroen OGAR te Oude Pekela, Renewi Orgaworld te Drachten en Attero in Wijster. Attero breidt momenteel haar gft-verwerkingscapaciteit in Wijster uit in verband met de hogere volumes gft-afval die Attero heeft gecontracteerd.  Er is op dit moment voldoende lokale verwerkingscapaciteit voor gft-afval beschikbaar. Daarbij is het aanbod van gft-afval en de verwerkingscapaciteit in het noorden van Nederland in balans. Een nieuwe installatie zal waarschijnlijk leiden tot gedwongen sluiting van andere capaciteit in het Noorden met gevolgen voor werk van mensen die daar actief zijn. Per saldo is het vervangen van bestaande capaciteit dus onnodige kapitaalvernietiging. En ook hier kan de gemeente zich afvragen welke risico’s verbonden zijn aan het bedrijven van een gft-vergistings- en composteringsinstallatie. Deze moeten niet worden onderschat. Vorig jaar besloot een overheidsbedrijf nog een gft-vergistingsinstallatie te sluiten na een aantal jaren met productieproblemen gekampt te hebben en na een verlies van enkele miljoenen euro’s.

Attero doet een beroep op de gemeente Groningen om in de besluitvorming de markt de mogelijkheid te geven om haar afval op een hoogwaardige manier te verwerken zonder dat  gemeente Groningen en de belastingbetaler onnodige risico’s hoeven te lopen.

Vragen?
Neem dan contact op met Attero’s woordvoerder Robert Corijn. Dat kan via de mail: robert.corijn@attero.nl of telefonisch: (06) 15 85 70 95.

Brief: Attero roept gemeente Groningen samen met 8 andere bedrijven in een brief op om haar afval aan te besteden en geen aandeelhouder te worden bij Omrin.

Op de hoogte blijven

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief! Enkele keren per jaar informeren wij u over de belangrijkste en meest innovatieve ontwikkelingen van onze duurzame afvalverwerking. De nieuwsbrief biedt u praktische informatie, die u van pas kan komen voor een soepel verloop van uw contacten met ons bedrijf.

Mogen we weten waar uw interesse ligt? Dan sturen we u daarvoor de specifieke nieuwsbrief/brieven: